Belgin: SatChitAnanda
30 min | TR - Eng


İstanbul’da Kadıköy-Pendik hattındaki minibüs şoförlerine bisikletiyle seyyar çaycılık yapan Belgin, sıradan bir yaşamın içinden doğan derin bir hikâyeyi temsil eder. Çaylarına kattığı sevgi ve hayatın farklı yönlerine duyduğu merakla tanınan Belgin’in dünyası, bir gün kendisine sunulan nefes terapisiyle değişir. Bu deneyim, onu hem kendisiyle hem de minibüsçü dostlarıyla çok daha derin bir tanışıklığın kurulduğu yeni bir alana çeker. Doğu mistisizminden ilham alan film; çayın, minibüslerin ve insan olmanın özünü "SatChitAnanda" kavramı üzerinden keşfederken, Belgin’in şoförlere ve şoförlerin Belgin’e anlattığı hikâyeler aracılığıyla yaşamın özüne bir pencere aralar.



Teaser

Film Künyesi
ANLATICILAR / STORYTELLERS
Fatma Belgin Korkmaz, Ülker Uzunpolat, Fidan Güzel
YAPIM EKİBİ
Yönetmen: Uğur Cuya
Kamera : Gürcan Öztürk, Uğur Cuya
Kurgu (Editor): Yuva
Ses / Müzik (Sound): Ozan Öztaş
Yönetmen Yaklaşımı,
Belgin: Potansiyelin İfşası l SathChitAnanda
Gönül Besleyen Bir Bahane Olarak Bisiklet ve 7 Yıllık Yolculuk
Bu film, görünürde Belgin’e alınması planlanan bir bisiklet vesilesiyle ortaya çıktı. Bir önceki belgeselim olan Makam Şoförü’nün karakterlerinden Samet Aksu (Aksuoğlu), Kadıköy-Pendik minibüs hattında bisikletiyle seyyar çaycılık yapan Belgin Abla’sına rahat sürebileceği elektrikli bir bisiklet almak için yanıma geldi. Niyeti, onun gündelik yaşamından birkaç görüntü kaydedip kitle fonlamasına başvurmak, belki bir sponsor bulmaktı. Ancak Belgin’le tanışmaya gittiğimde, ona olan tanıklığım ve aramızda derinleşen iletişim bana bambaşka bir hakikati gösterdi: Belgin’in aslında pek de öyle bisiklet bekleyen bir hâli yoktu.
Birkaç gün sürmesi planlanan çekimler uzadıkça, Belgin nefes terapisi aldığından ve çeşitli elementlerle şifa yöntemleri üzerine çalıştığından bahsetti. Bisiklet meselesi ise onun için fiziksel bir ihtiyaçtan ziyade bir gönül köprüsüydü. Belgin; iyilik yapmaya aç, kocaman yürekli bisikletçi gençlerle iletişim kuruyor, onların "iyi bir şey yapma" arzusunu ve kalplerini beslemek için bu taleplerine alan açıyordu. Neşeli bir kahkahayla "Hani nerede benim bisikletim?" derken aslında onların gönlünü hoş tutuyordu. Gel zaman git zaman, kendisine yaşam hikâyesini filme çekmek istediğimi söylediğimde yine aynı durmaksızın patlayan kahkahasıyla karşılık verdi: "Tabii çocuğum, çek çek sen filmini..." Kendi dünyasında karşısındakini kırmıyor, o gönül öyle istediği için kabul ediyordu.
O günlerde Belgin benim filmi hiç yoksa bir yılda tamamlayacağımı düşünedursun, ben de en geç altı ay içerisinde bitireceğimi sanıyordum. Oysa araya on binlerce kilometre, onlarca ülke, ashramlar, dergâhlar ve camiler girdi. Neredeyse yedi yılın sonunda bu film; ancak yönetmeninin içsel arayışının, kahramanının çoktan vardığı yolculuğa yetişebildiği bir yerden ortaya çıktı.
Biçimsel Yaklaşım: Bisiklet Üzerinde, Öz-Düşünümsel ve Katılımcı Bir Tanıklık
Belgin bisikletli bir seyyar satıcı olduğu için, ben de filmi kendi bisikletimin üzerinden çektim. Bu tercih, kamerayı dışarıdan bakan soğuk bir gözlem aracından çıkarıp Belgin’in sokaktaki ritmine, hızına ve nefesine eşlik eden bir yol arkadaşına dönüştürdü.
Film, belgesel sinemanın gerçeği temsil etme iddiasını sorgulayan öz-düşünümsel (self-reflexive) bir yerden başlar: "Önce kamerayı doğrultursun, sonra sahne varlığını açığa çıkarır." Açılış sahnesinde Belgin’in elinde tuttuğu maket bıçağı (cutter) ile sinemadaki "Cut!" (Kes!) komutu arasında kurulan kavramsal bağ, izleyicinin önüne şu temel soruyu bırakır: "Bir anı tüm gerçekliğiyle tasvir etmek mümkün müdür? Anlaşılmamız mümkün müdür ve nasıl?" Film boyunca yönetmen ile karakter arasındaki duvar şeffaftır; Belgin çekim sürecini ve yönetmenin onun hayatını derinlemesine analiz etme çabasını neşeyle tiye alır, filmin sonunda ise minibüs şoförlerinden biri kamerayı bizzat eline alarak yönetmeni kadraja dahil eder ("Al şunu böyle tut ve beni çek. Gördüğün şeyi çekiyorsun."). Böylece bakan ile bakılan, anlatan ile anlatılan arasındaki hiyerarşi ortadan kalkar.
Kavramsal Çerçeve: "Sat-Chit-Ananda" Üzerinden Tanıklığı Kavramsallaştırmak
Yedi yıla yayılan bu tanıklık, Doğu mistisizmi ve Hint felsefesindeki "Sat-Chit-Ananda" (Varoluş - Bilinç - Saf Neşe/Mutluluk) kavramı etrafında üç bölümlü kavramsal bir belgesel olarak yapılandırıldı:
-
Sat (Varoluş ve Hakikat): İlk katman, sıradan görünen bir gündelik yaşamın ve zorlu bir sokak emeğinin içindeki sarsılmaz varoluşu ele alır. Trafiğin, zamansızlığın, geçim derdinin ve iletişimsizlikten dağılan ailelerin ortasında direksiyon sallayan Kadıköy-Pendik hattı şoförleri için Belgin’in tezgâhı bir sığınaktır. Belgin için çay satmak salt ticari bir alışveriş değil, karşılıklı bir şifa ve var olma hâlidir.
-
Chit (Bilincin ve Farkındalığın Derinliği): İkinci katman, toplumsal statü ve kimlik yanılsamasının ötesindeki öz-farkındalığı araştırır. Geçmişte Antalya’da gece kulübü işletmeciliği yapan, şık elbiseler ve yüksek topuklar içinde "statülü" bir yaşam süren, ancak iflaslar ve küçük yaşta kaybettiği kızının derin acısıyla sınanan Belgin; bugün annesinin ördüğü kazakla sokakta çay satmasını asla bir "düşüş" olarak tanımlamaz: "Ben zaten düşmüştüm ama topuklu ayakkabıların üzerindeydim... Bu bir düşüş değil, hayatta kalmak için renk değiştirmek." Bu toprakların "iki nefes arasındaki hayat" deyişinde olduğu gibi, nefes terapisi aracılığıyla iki nefes arasındaki o sessizlik alanına bakan Belgin, başına gelenler için başkalarını suçlamayı bırakıp kendi gücünü eline almış ve dışsal statünün ötesindeki gerçek kimliğini ("Chit") içselleştirmiştir.
-
Ananda (İnsan Olmanın Özü ve İçsel Neşe): Son katman, hizmetin (seva) ve samimiyetin yarattığı saf içsel huzuru temsil eder. Minibüs şoförlerinin eşlerine ve çocuklarına dahi anlatamadıkları dertlerini dinleyen, sunduğu sıcak bir bardak çayla hem kendi ruhunu hem de çevresindekilerin kalbini besleyen Belgin, kendisini tanımladığı şekliyle "kırık evrenin perisi" olarak kendi bütünlüğünü ve dengesini kurmuştur. Ananda bölümü, insan olmanın özünün kendi içsel mutluluğunu bulmak ve başkalarının içsel mutluluğuna katkıda bulunmak olduğunu Belgin’in çay tezgâhındaki o sahici paylaşımlar üzerinden görünür kılar.
Belgin: Potansiyelin Tezahürü, SatChitAnanda; bir çay bardağının dibinde yatan hikâyelerin peşine düşerken, dışarıdan sıradan görünen bir yaşamın, doğru nefes ve derin bir farkındalıkla nasıl bir bahar bahçesine ve bilgelik dersine dönüşebileceğinin belgeselidir.


Kadıköy - Pendik Minibüs Hattı Şoförleri ve Destekçileri: Gökhan, Bülbül Ahmet, Çakır, Ayhan, Solşerit Osman, Hareket Amiri Hakan, Sado Dayı, Samet Aksuoğlu,
Ender Cebeci, İdil Tatar, Cahit Binici, Kenan Demir ve Aydın Ailesi.